Biuletyn Informacji Publicznej Instytucja Kultury Marszałka Województwa Zachodniopomorskiego

Kolekcje specjalistyczne

Kolekcja dalekowschodnia

Pomysł gromadzenia w Książnicy Pomorskiej księgozbioru dotyczącego kultur Dalekiego Wschodu i buddyzmu zrodził się wiosną roku 2000 w związku z wizytą w bibliotece J.Ś. XIV Dalajlamy Tenzina Giaco. Wtedy powołano do życia międzynarodowy projekt pod nazwą The Buddhist Book Project Poland.

W sierpniu 2001 r. „The Buddhist Book Project Poland” otrzymał osobisty patronat J. Ś. Dalajlamy. Dzięki darom i wsparciu wydawnictw z całego świata zgromadzono ponad 8 tysięcy tytułów. Są to publikacje w językach: polskim, rosyjskim, angielskim, niemieckim i francuskim, a także klasyczne teksty w językach orientalnych. Traktują one o różnorodnych aspektach kultur dalekowschodnich.

Obecnie zbiory czytelni są dostępne w Wypożyczalni Głównej.

Biblioteka profesora Henryka Markiewicza

Henryk Markiewicz – wybitny polski literaturoznawca, emerytowany profesor Uniwersytetu Jagiellońskiego.

Dzięki wsparciu finansowemu Zarządu Województwa i radnych Sejmiku Województwa Zachodniopomorskiego Książnica Pomorska podjęła w 2008 r. decyzję zakupu księgozbioru profesora Markiewicza. Całość kolekcji będzie dostępna w roku 2011.

Księgozbiór ten powstawał prawie 80 lat i liczy ok. 45 tys. książek , czasopism oraz cennych zbiorów specjalnych. Zawiera obszerny zbiór prac polskich i obcojęzycznych z zakresu szeroko pojętego literaturoznawstwa, wiele pierwodruków zaliczanych obecnie do cymeliów, rzadkie wydania książek i czasopism z XIX i pierwszej połowy XX w. Część książek posiada rękopiśmienne dedykacje autorskie. Na innych, nabywanych przez profesora Markiewicza w antykwariatach, odnaleźć można zapiski proweniencyjne, glosy czytelnicze oraz pieczęcie kolejnych właścicieli. Kolekcja ma ogromną wartość jako warsztat pracy dla szczecińskiego środowiska humanistycznego.

Zbiory Harbińskie

Unikatowa kolekcja harbinianów jest darem szczecińskiego Klubu Harbińczyków, którego członkowie w grudniu 2004 roku uroczyście przekazali Książnicy Pomorskiej zespół niezwykłych dokumentów, fotografii, przedmiotów, spisanych osobistych relacji związanych z życiem licznej polskiej diaspory skupionej w chińskim mieście Harbin w Mandżurii. Na skutek zmian politycznych po II wojnie światowej Polacy opuszczali Chiny. W 1949 roku z Chin do Szczecina przybyła grupa licząca 800 osób, a ponad 500 z nich na miejsce swego dalszego życia zdecydowało się wybrać Szczecin. Dlatego właśnie w Szczecinie znajduje się najpełniejszy i najciekawszy zbiór harbinianów. W październiku 2008 roku odbyła się w Książnicy Pomorskiej konferencja „Polskie ślady na Dalekim Wschodzie. Polacy w Harbinie”, a jej plonem, jest publikacja wydana przez Książnicę Pomorską o tym samym tytule.

Twórczość pisarzy ziemi szczecińskiej

To gromadzona od lat kolekcja książek, gdzie kryterium zasadniczym decydującym o włączeniu do kolekcji jest przynależność autora - nie wydawcy - do regionu. Pozwala to na pełną orientację w obecności autorów z Pomorza Zachodniego na rynku wydawniczym, a udostępnianie tylko na miejscu, w czytelni rękopisów, daje czytelnikowi gwarancję natychmiastowego dotarcia do poszukiwanej pozycji wydawniczej.

Dzieje szczecińskich rodzin XX i XXI w.

Pod tą nazwą kryje się plon organizowanego od 1969 roku przez Szczecińskie Towarzystwo Kultury konkursu pamiętnikarskiego. Prawie całkowita wymiana ludności powojennego Szczecina sprawiła, że inicjatorzy konkursu uznali za konieczne uzyskanie spisanych relacji mieszkańców Szczecina i regionu dotyczących ich losów osobistych. Prace te, choć bywa że mocno obciążone subiektywizmem piszącego, są nieocenionym źródłem wiedzy o codziennym życiu w regionie w latach tuż powojennych i obecnych, dostarczają informacji o drogach prowadzących mieszkańców do obecnego Szczecina, mówią o historii zakładów pracy, organizacji społecznych i instytucji, o wydarzeniach o charakterze zarówno prywatnym jak i społecznym. Znaleźć w nich można opisy miejsc już nie istniejących lub znacznie zmienionych, a także informacje o osobach istotnych dla regionu. Do tej pory zgromadzono 700 pamiętników.

Sekretne archiwa rodzinne

To kolekcja rękopisów, pozyskiwana głównie drogą osobistych kontaktów. Znajdziemy w niej dokumenty, albumy rodzinne, fotografie, najczęściej sprzed 1939 roku należące do osób, które trafiły do Szczecina po zmianie granic państwa polskiego i które zdecydowały się przekazać swoje pamiątki Książnicy Pomorskiej. Znajdą się w tej kolekcji również materiały dotyczące rzeczywistości społecznej po 1945 roku.

Książki z dedykacjami

To kolekcja książek zawierających dedykacje osobistości znaczących tak w Polsce jak i w świecie. Znajdziemy tu wpisy ludzi polityki i kultury. Jest autograf kardynała Stefana Wyszyńskiego, Dalajlamy, Normana Daviesa, Jonathana Carolla, Richarda Gere, Czesława Miłosza, Wiliama Whartona i innych.

Witkacjana

Książnica Pomorska ma w swoich zbiorach bogate archiwum Stanisława Ignacego Witkiewicza - niezwykłego artysty, wybitnego dramaturga, prozaika, malarza, fotografa i filozofa. Na Witkacjana składają się unikatowe fotografie autorstwa Witkacego, listy, rysunki, obrazy. Zbiory zostały pozyskane od Marii Flukowskiej, której archiwum męża przekazała Jadwiga Witkiewiczowa – wdowa po Witkacym. Perłą wśród tych niezwykłych archiwaliów jest kolekcja 1275 listów, jakie pisał Witkacy do swojej żony Jadwigi z Unrugów Witkiewiczowej, wnuczki Juliusza Kossaka. Listy obejmują lata 1923-1939 i są niezwykłym zapisem osobistych emocji i uczuć jak i znakomitym portretem środowiska artystycznego i elit intelektualnych II Rzeczypospolitej.

Księgozbiory prywatne pisarzy

W zbiorach Ksiąznicy Pomorskiej znajdują się prywatne księgozbiory pisarzy; udostępniane tylko na miejscu. Są to biblioteki Stefana Flukowskiego (1902-1972), Zbigniewa Herberta (1924-1998), Andrzeja Kuśniewicza (1904-1993) i Ludmiły Marjańskiej (1923-2005).

 Stefan Flukowski

Najobszerniejszy i najciekawszy księgozbiór to liczący ponad 3 tys. woluminów księgozbiór Stefana Flukowskiego, udostępniany od 1977 roku. Na pólkach znajdziemy pierwsze wydania książek - najczęściej z dedykacjami - prozaików i poetów dwudziestolecia międzywojennego m.in. Czesława Miłosza, Władysława Sebyły, Konstantego Ildefonsa Gałczyńskiego, Józefa Czechowicza oraz wielu innych aktywnych po wojnie twórców. Zainteresowania poety malarstwem i sztuką w ogóle historią, religią, literaturą powszechną, naukami społecznymi znajdują swoje odbicie w prezentowanym księgozbiorze. Wiele książek z księgozbioru Flukowskiego to jedyne egzemplarze w bibliotece.

Zbigniew Herbert

Część prywatnej biblioteki Zbigniewa Herberta trafiła do Książnicy Pomorskiej z inicjatywy poety w 1991 roku. Ksiażki napływały sukcesywnie w latach 1992-1994. Najobszerniej reprezentowana jest literatura polska i obca oraz liczne przekłady książek Herberta na wiele języków europejskich.Wiele pozycji wydawniczych to książki wydane w drugim obiegu lub wydawnictwa „Kultury Paryskiej”, niedostępne przez lata w Polsce. Na licznych egzemplarzach znajdują się osobiste dedykacje autorów skierowane do poety.

Andrzej Kuśniewicz

Księgozbiór Andrzeja Kuśniewicza, po śmierci pisarza, trafił do naszej biblioteki za pośrednictwem jego bliskiej krewnej w 2003. Cechą główną tej kolekcji są niemieckojęzyczne opracowania dotyczące historii Austrii, Austro-Węgier i okresu panowania cesarza Austrii i króla Węgier - Franciszka Józefa I, co wiąże się bezpośrednio z tematyką książek podejmowaną przez Kuśniewicza. Licznie reprezentowana w księgozbiorze jest historia Polski i II wojny światowej znajdziemy tu również niemal wszystkie przekłady prozy Kuśniewicza na języki europejskie.

Ludmiła Marjańska

Księgozbiór Ludmiły Marjańskiej, poetki i znakomitej tłumaczki poezji angielskiej jest zdecydowanie jednorodny, bo składa się nań wyłącznie literatura polska; przede wszystkim poezja polska i przekłady autorstwa Ludmiły Marjańskiej. Niemal wszystkie tomiki poezji zawierają dedykacje, często bardzo serdeczne i osobiste, tak jak to jest w przypadku tomów wierszy Zbigniewa Herberta czy Julii Hartwig. Biblioteka Ludmiły Marjańskiej trafiła do Książnicy Pomorskiej w 2003-2004 roku z inicjatywy samej poetki.

Zachodniopomorskie Archiwum Morskie

20 grudnia 2008 r. z inicjatywy Komitetu Społecznego „ŻEGLARSKI SZCZECIN” zostało podpisane porozumienie o utworzeniu Zachodniopomorskiego Archiwum Morskiego.

Środowisko żeglarskie zobowiązało się do propagowania przekazywania pamiątek związanych z tematyką morską i żeglarską, a Książnica do opracowania, konserwowania oraz przechowywania gromadzonych materiałów w celu przybliżenia morskiej tradycji Pomorza Zachodnieg.

Od tego wydarzenia Książnica Pomorska gromadzi i opracowuje, otrzymane od darczyńców, zbiory marynistyczne: rękopisy, książki, dokumenty życia społecznego, zbiory kartograficzne, czasopisma, nagrania dźwiękowe i inne. Są one dostępne, w zależności od rodzaju materiału, w różnych agendach Książnicy.